Dit partijfragment kwam op het bord na de 15e zet van zwart (Dh4) in een rapidpartij tussen Grzegorz Nasuta en Emin Ohanyan. Wat is de beste zet voor wit?

Deze opgave is afkomstig uit mijn ‘vriendelijke huiswerk’ (161) voor Killer Chess Training. Daarin krijg je wekelijks 18 opgaven. Het begint over het algemeen redelijk makkelijk met enkele tactische puzzels. Deze opgave is de 5e van het eerste blad met ’tactieken’. Maar die 5e opgave is meestal al weer wat moeilijker dan de andere. Dit blad heeft de bedoeling om een beetje warm te lopen. Je kunt de opgeloste puzzels ter correctie insturen en dan krijg je een persoonlijke reactie. De trainer bespreekt de opgaven via een webinar elke dinsdagmiddag.

Er is trouwen ook nog een minder vriendelijke versie van het huiswerk met de ‘killer’. Daarvan geef ik binnenkort wat voorbeelden.

Wat is de beste zet voor wit?

Als zwart aan zet zou zijn, is het makkelijk. Hij pakt gewoon het paard op e5. Maar er is een klein probleem. Wit kan het paard niet ongestraft wegspelen vanwege de penning en de aanval op h2. Bijvoorbeeld:

16. Pxc6?? Dxh2+ 17. Kf1 Dh1+ 18. Ke2 Lg4+ en de stukken kunnen terug in de doos.

De vraag is dan: wat kan wit wel doen? Een voor de hand liggende zet is 16. g3?! Dat was ook de partijvoortzetting. Volgens het elektronische monster staat wit dan ietsje beter, maar wit verloor de partij daarna binnen enkele zetten. Overigens: wit is bepaald geen prutser. Hij heeft een rating van 2552. Dus

16. g3 Dh3 17. Pxc6 Pb6

Zwart dreigt nu heel vervelend 18. … Ld5. Daarom speelde wit:

18. Txe6! Dxe6 19. Pb5 a6?! 20. Pbd4?!

Beter was 20. Pxd6. Zwart speelde nu 20. … Dd7. En vervolgens staat er dat zwart heeft gewonnen. Hoe? Dat is een raadsel. Want wit staat gewoon wat beter. Tijd? Notatiefout? Wie zal het zeggen. Enfin, terug naar de beginstelling.

Zoek naar meerdere mogelijkheden

Inmiddels heb ik van Jacob Aagaard (een van de trainers bij Killer Chess en bekend schaakauteur) tot vervelens toe te horen gekregen:

Zoek in een stelling naar meerdere mogelijkheden en ideeën.

Dat ’tot vervelens toe’ is zeker niet verkeerd bedoeld. Hij heeft daarmee een ijzersterk punt te pakken. Want ik heb nog steeds de onbedwingbare neiging om me te richten op één oplossing. Overigens ben ik daarin bepaald niet alleen. Ik maakte het vaak me tijdens trainingen dat mensen al zetten beginnen te roepen voordat ze de stelling goed en wel hebben kunnen bekijken.

Alhoewel ik best wel tevreden was met mijn 16. g3 keek ik toch een beetje verder. Wat zou wit nog meer kunnen doen? Plotseling kwam ik op een ander idee. Wat nou als ik zijn dame aanval met een stuk. Want die zwarte dame heeft weinig velden. Mijn eerste gedachte ging uit naar 16. De4? Met als voordeel dat de dame de f-lijn verlaat. Maar dan speelt zwart simpel 16. … Dxe4 17. dxe4 Ik dacht nog even in een flits:

“Nou val ik ook lekker een stuk aan met een pion!”

Maar ontdekte al snel dat wit van een koude kermis thuis komt:

17. … fxe5 18. exd5 cxd5 en zwart staat uitstekend.

Maar wacht eens even? Wit kan natuurlijk ook de toren naar e4 spelen. Dan heeft de zwarte dame geen velden meer. Nu blijven er alleen maar onaantrekkelijke zetten over voor zwart. Bijvoorbeeld:

16. … fxe5 17. Dxf8+ Txf8 18. Txh4 Lc5 19. Tf1 of

16. … Dxe4 17. Dxe4 fxe5 18. Da4 en wit staat in beide gevallen gewonnen.

Zwart heeft ook nog:

16. … Pf4 17. Txf4 Dh6 18. Pg4 of Pc4 ook dan wint wit.

Kortom: er zit vaak veel meer in een stelling dan je soms op het eerste gezicht denkt. Dus is het bepaald geen slecht idee om Jacob’s advies op te volgen: zoek altijd naar meerdere kandidaatzetten en ideeën.