Onlangs zag ik op Twitter een discussie over de oude meesters. Kern van het gesprek was: waren die oude meesters werkelijk zo goed? Hoe zouden ze het er van af brengen tegen de hedendaagse schakers? Het is een interessante vraag. We zullen het antwoord nooit weten. Maar het laat zich wel enigszins raden…?
Ik vrees dat zeer sterke schakers, zoals bijvoorbeeld Mikhail Botwinnik grote moeite zouden hebben met een gemiddelde grootmeester van deze tijd. Daarmee wil ik helemaal niet zeggen dat het prutsers waren. Natuurlijk niet! Maar wel dat het schaken zich verder heeft ontwikkeld. En ook dat moderne schakers profiteren van de kennis die deze reuzen in het verleden aan ons mooie spel hebben toegevoegd.
Een gemiddelde clubschaker van tegenwoordig heeft meer (oefen)materiaal tot zijn beschikking dan zeg de wereldtop een jaar of dertig geleden. Die clubschakers hoeven het wiel ook niet telkens opnieuw uit te vinden, zoals deze sterke spelers destijds wel moesten doen. Ook de computer kan een uitstekende hulp zijn. Die helpt bijvoorbeeld bij het analyseren van partijen en je kunt stellingen tegen de computer oefenen en uitspelen. Allemaal zaken die de oude meesters niet hadden.
Toegegeven: slechts een partij kan natuurlijk nooit als bewijs dienen. Maar het idee ligt denk ik wel voor de hand. Je ziet dergelijke ontwikkelingen in alle takken van sport. De huidige sporters overtreffen de vorige generaties doordat ze beter kunnen trainen en leren van hun voorgangers. Je leest er veel meer over in ‘Peak’ van Anders Ericsson.
Tip. Lees ook: Wie was de beste schaker aller tijden?
Terug naar de stelling.
Wat is volgens jou de beste zet. Je kan deze en volgende vragen ook via de viewer beantwoorden. Zie onderaan het artikel of klik op deze link.
Wit speelde hier 12. Pxe4? Dat is fout. Overigens was er een andere speler die jaren later dezelfde fout maakte, maar deze keer met een andere afloop. Daarover straks meer. Sterker was om het paard gewoon te laten staan op e4 en bijvoorbeeld 12. Db3 of 12. Da4 te spelen. Ook 12. Dc2 is een alternatief. Bijvoorbeeld: 12. Db3 c6 13. h3 Pdf6 14. Tfd1 Tfd8 en wit staat wat beter.
In de partij volgde 12. … dxe4 13. Txc7 Lc8 14. Lb5. Zie de stelling hieronder. Hoe gaat zwart verder?
Zwart ging hier in de fout met 14. … exf3? Beter is 14. … Dd8. Er hangen dan twee stukken: de toren op c7 en het paard op f3. Wit moet dan eieren voor zijn geld kiezen en slaan op c8. Een vervolg kan dan zijn: 15. Txc8 Txc8 16. Pd2 Pf6 en zwart staat beter.
Zwart speelde hier 15. … Dd6? Het is de beslissende fout. Het was nog niet te laat voor: 15. … Tb8 16. Tfc1 Dd6 17. Txa7 Pf6 met ongeveer gelijke kansen.
Dat klusje kon je natuurlijk wel aan Botwinnik overlaten. Hij speelde hier 16. Dc6! De partij ging verder met 16. … Db4. De minste beroerde van de twee opties. Slaan op c6 heeft geen zin: 16. … Dxc6 17. Lxc6 Tb8 18. Lxd7 Lxd7 19 Txd7 en wit staat gewonnen.
18. Dxf8+ Pxf8 19. Lxa6 h5 20. Txa7 Dxb2 en hier had zwart het best op kunnen geven. Maar hij speelde nog een paar zetten door. Je kunt ze in de viewer naspelen.
De geschiedenis herhaalt zich (gedeeltelijk)
Hier had ik het bij kunnen laten. Maar die database is zo’n leuk ding. Toch nog even gekeken of deze variant vaker op het bord is verschenen. Ja hoor! In 2005 tussen ene Radnai en Csatlos. Het zijn geen hoogvliegers, maar ze maakten er wel een vermakelijk potje van. Onderstaande stelling ontstond na de 17e zet van wit. Hij speelde 17. e4? Waarom is dat fout?
Het lijkt een logische zet. Wit heeft een mooi centrum. Dus wat wil je nog meer? Nou, graag je toren heelhuids terugtrekken! Zwart speelde hier: 17. … Pc5! De partij kreeg een (w)aardig slot met: 18. Txc8 Txc8 19. dxc5 Dg5 20. Tc3 Txc5 21. Lc6 en Dc1+! Je kunt hier de hele partij naspelen in de viewer…